ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ದೀಪೋತ್ಸವ. ಬೆಳಕಿನ ಪರ್ವ – ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಕಾಶದ ಮಹೋತ್ಸವ-ಡಾ ರವಿಕಿರಣ ಪಟವರ್ಧನ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯ ಶಿರಸಿ.

ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ದೀಪೋತ್ಸವ. ಬೆಳಕಿನ ಪರ್ವ – ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಕಾಶದ ಮಹೋತ್ಸವ
ಡಾ ರವಿಕಿರಣ ಪಟವರ್ಧನ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯ ಶಿರಸಿ.
08384225836.

“ಕಾರ್ತಿಕ” ಎಂದರೆ ಮಧ್ಯದ ತಿಂಗಳು ಎಂಬ ಅರ್ಥ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ ಅಕ್ಟೋಬರ್-ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳ ನಡುವೆ ಬರುವ ಈ ಪವಿತ್ರ ಮಾಸವನ್ನು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯಕಾಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಮುಂಜಾನೆ ಪುಣ್ಯಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾರ್ತಿಕ ಪೌರ್ಣಮಿಯ ದಿನದ ಪುಣ್ಯಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ಮಹತ್ವವಿದೆ.
ಕಾಕಡಾರತಿ – ಅಪೂರ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಆಚರಣೆ
ನಮ್ಮ ಶಿರಸಿ ನಾಡಿಗ ಗಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಹನುಮಂತ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಪ್ರತಿ ಶನಿವಾರದಂದು ಮುಂಜಾನೆ ನಡೆಯುವ ವಿಶೇಷ ಆರತಿಯನ್ನು “ಕಾಕಡಾರತಿ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿವ್ಯ ಆರತಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಜನಸಮೂಹದಂತೆ ಹರಿದು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತರು ತಂದ ಎಣ್ಣೆ ದೀಪಗಳನ್ನು ಶ್ರೀ ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಆರತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪವಿತ್ರ ಮಾಸದ ಪ್ರತಿದಿನ ಸಾಯಂಕಾಲ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ದೀಪೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪೌರಾಣಿಕ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಶ್ರೀ ರಾಮನ ವಿಜಯೋತ್ಸವ

ಮರ್ಯಾದಾ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರನು ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿದಾಗ, ಆತನ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸರಯೂ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ದೀಪೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಪವಿತ್ರ ಸಂಪ್ರದಾಯವೇ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ.

ಮಹಾಭಾರತದ ವೀರರ ಸ್ಮರಣೆ
ಮಹಾಭಾರತದ 18 ದಿನಗಳ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ಕೊಟ್ಟ ಸಾವಿರಾರು ವೀರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಜನರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಕಾಶ ದೀಪಗಳನ್ನು (ತೂಗು ದೀಪ) ಬೆಳಗಿಸಿದರು ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಇಂದಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಮಾತೆಗಾಗಿ ವೀರಮರಣ ಹೊಂದಿದ ನಮ್ಮ ಸೈನಿಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಈ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವುದು ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

ದೀಪೋತ್ಸವದ ವಿವಿಧ ಪದ್ಧತಿಗಳು

ಎಳ್ಳಿನ ಎಣ್ಣೆ ದೀಪ
ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, “ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳಿನ (ತಿಳದ) ಎಣ್ಣೆಯ ದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವವರಿಗೆ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಸೌಂದರ್ಯ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಆಶೀರ್ವಾದಗಳು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತವೆ” ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಆಕಾಶ ದೀಪ (ತೂಗು ದೀಪ)
ಪುರಿ, ಮಥುರಾ, ವೃಂದಾವನ ಮುಂತಾದ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಭಕ್ತರು ಗಂಗಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ ದೀಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಮಡಕೆಯಲ್ಲಿ ದೀಪವನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಬಿದಿರು ಮತ್ತು ಹಗ್ಗದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ತೂಗಾಡುವಂತೆ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೀಪಗಳು ಪೂರ್ವಜರ ಆತ್ಮಗಳಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.

ತುಳಸಿ ದೀಪ
ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಪ್ರತಿದಿನ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆಯ ಮುಂದೆ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಪದ್ಧತಿ. ಇದರಿಂದ ಹಿಂದಿನ ಪಾಪಗಳು ಮತ್ತು ತಪ್ಪುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಬಲವಾಗಿದೆ.

ದೀಪಾವಳಿ ಮಹೋತ್ಸವ
ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಬರುವ ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬವು ದೀಪಗಳ ಮಹಾಪರ್ವ. ಈ ಹಬ್ಬದಂದು ಬಡವ-ಶ್ರೀಮಂತರ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೀಪಗಳ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ
ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕು
ದೀಪಗಳು ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವ ಸಂಕೇತ. ಅಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕಿಗೆ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ದೀಪಗಳು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತವೆ.

ಶುದ್ಧತೆಯ ಪ್ರತೀಕ
ಅನೇಕ ಪುರಾಣಗಳು ದೀಪಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧತೆಯ ಪ್ರತಿರೂಪವೆಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಯಾವುದೇ ಶುಭಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ದೀಪ ಬೆಳಗಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಶಕ್ತಿ
ದೀಪಗಳು ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ನಮ್ಮನ್ನು ಮೂಢತೆಯ ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ದೂರವಿಟ್ಟು ಜ್ಞಾನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತದೆ.

ಆರೋಗ್ಯ ಲಾಭಗಳು

– ದೀಪಗಳ ಬೆಳಕು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ
– ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ
– ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುತ್ತದೆ

ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮ

ಗರಿಷ್ಠ ಚಳಿಯುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವುದರಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ತಾಪಮಾನವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಜನರಿಗೆ ಬೆಚ್ಚಗಾಗಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ದೀಪೋತ್ಸವವು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ – ಇದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಕಾಶದ ಪ್ರಯಾಣ. ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ದೀಪಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಕಲ್ಮಷಗಳನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಿ ಶಕ್ತಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರೂಪವನ್ನು – ಬೆಳಕನ್ನು – ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಈ ಪವಿತ್ರ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ನಾವು ನಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿಯೂ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಬಹುದು. ಅಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕಿಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸುವ ಈ ದಿವ್ಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪಾಲಿಸೋಣ.
**”ತಮಸೋ ಮಾ ಜ್ಯೋತಿರ್ಗಮಯ”**
*(ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಬೆಳಕಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ನಡೆಸು)*